Zbliża się kryzys energetyczny. Jest apel
Konwent Wójtów, Burmistrzów i Prezydentów Województwa Zachodniopomorskiego na początku lipca wystąpił z apelem do Premiera RP o podjęcie natychmiastowych działań legislacyjnych, mających na celu ochronę gospodarstw domowych przed skutkami obecnego kryzysu energetycznego. Treść apelu – poniżej.
Szanowny Panie Premierze,
W związku z dramatyczną sytuacją związaną z drastycznymi podwyżkami cen paliw gazowych oraz węgla, która w sposób szczególny dotyka indywidualnych mieszkańców miast i gmin, jak również spółdzielnie mieszkaniowe, wspólnoty mieszkaniowe, a także TBS-y, w imieniu wójtów, burmistrzów i prezydentów Województwa Zachodniopomorskiego zwracam się do Pana z apelem o podjęcie natychmiastowych działań legislacyjnych, mających na celu ochronę gospodarstw domowych przed skutkami obecnego kryzysu energetycznego.
Produkcja ciepła, którego dostawcami na terenie gmin są często spółki prawa handlowego, prowadzona jest w oparciu o gazowy nośnik energii (ok. 10 %) oraz węgiel (ok. 90 %). Drastyczne podwyżki cen obu tych surowców za chwilę zostaną przerzucone na odbiorców ostatecznych ciepła, którymi są mieszkańcy naszych miast i gmin, co oznacza znaczne pogorszenie standardu życia Polaków. Dla nas jako samorządowców, bezpośrednio zaangażowanych w rozwiązywanie problemów naszych mieszkańców, jest to problem, który musi być rozwiązany na poziomie ogólnokrajowym poprzez wprowadzenie odpowiednich i adekwatnych rozwiązanych legislacyjnych przy zapewnieniu ich finansowania z budżetu państwa.
Wprowadzone przez Rząd RP pewne osłonowe rozwiązania ustawowe nie obejmują wszystkich ostatecznych odbiorców paliw gazowych zużywanych na cele związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. W przypadku wielu miast/gmin ostatecznymi odbiorcami paliw gazowych, są gospodarstwa domowe, zapatrywane w ciepło z lokalnej sieci ciepłowniczej obsługiwanej przez spółkę prawa handlowego, która do produkcji ciepła wykorzystuje gaz lub węgiel. Tak więc, nie powinno być żadnych wątpliwości, iż w takiej sytuacji zakupiony przez spółkę nośnik energii, faktycznie kupowany jest przez mieszkańców, albowiem to oni ostatecznie za niego płacą, uiszczając stosowne opłaty za energię cieplną i ciepłą wodę użytkową.
Tymczasem opłaty są naliczane i rozliczane z pominięciem regulacji taryfowych, co skutkuje tym, że emerytów, rencistów lub pracowników etatowych, traktuje się podobnie jak dużych prężnych przedsiębiorców. Takie rozwiązanie jest po prostu niesprawiedliwe. Obowiązujące regulacje ustawowe w sposób zbyt wąski i dyskryminujący społeczności lokalne określają zakres podmiotowy odbiorców paliw gazowych, uprawnionych do zakupu gazu po cenach taryfowych oraz zawężają krąg potencjalnych beneficjentów, mogących skorzystać z przyjętych rozwiązań, mających na celu łagodzenie skutków wzrostu cen paliw gazowych.
Ta sama sytuacja będzie za chwilę dotyczyła odbiorców ciepła produkowanego na bazie węgla.
W konsekwencji prowadzi to do sytuacji, iż większość gospodarstw domowych z terenu miast/gmin, korzystających z lokali mieszkalnych w ramach wspólnot, spółdzielni, czy TBS-ów, nie może skorzystać z przyjętych działań osłonowych. Co więcej, powyższe regulacje wprowadzają stworzenie dwóch odrębnych kategorii mieszkańców/lokatorów, których sytuacja prawna, przekładająca się na wysokość płaconych miesięcznych rachunków za mieszkanie, pozostaje zależna od sposobu oraz podmiotu zasilającego ich lokale w energię cieplną.
Dla przykładu tylko z jednej spółdzielni mieszkaniowej (SM „Płyta” z siedzibą w Karlinie) stawki:
- za centralne ogrzewanie (zwane dalej co) z kwoty 3,63 zł/1m² z grudnia 2021 r. – wzrosły do 10,60 zł/1 m² od miesiąca czerwca 2022 r.
- za podgrzanie ciepłej wody (zwane dalej ccw) z kwoty 34,00 zł/1 m³ z grudnia 2021 r. – wzrosły do kwoty 103,00 zł/1 m³ od miesiąca czerwca 2022 r.
W związku z powyższym miesięczny wymiar opłat za lokal tego samego lokatora wzrósł z ogólnie płaconej w miesiącu grudniu 2021 r. kwoty 667,58 zł. do kwoty 1.280,13 zł., płaconej w miesiącu czerwcu 2022 r.
Należy podkreślić, że głównym i decydującym czynnikiem stanowiącym o prawie 100% wzroście miesięcznych opłat jest stale rosnący koszt dostawy ciepła.
Jest to sytuacja niezrozumiała dla mieszkańców. Nierówność traktowania obywateli względem prawa, w myśl zasady równego traktowania wszystkich obywateli, o której mowa w art. 32 Konstytucji RP nie jest tutaj wypełniana.
Na przykładzie danych uzyskanych tylko od Białogardzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej efektem zróżnicowania cen gazu w zależności od formy producenta/dostawcy ciepła stanowi poniższe zestawienie kosztów dostawy ciepła na potrzeby co i ccw dla mieszkania 50 m², zamieszkałego przez 3 osoby, sporządzone na dzień 31 maja 2022 r.:
- korzystającego z ciepła dostarczanego w ramach własnej kotłowni (Spółdzielni) - kwota miesięczna kosztu stanowi 220,00 zł.;
- korzystającego z ciepła dostarczanego od producenta będącego spółką prawa handlowego – kwota miesięczna kosztu stanowi 828,00 zł.
Konsekwencją obowiązujących obecnie rozwiązań jest lawinowo rosnąca skala zadłużenia lokatorów względem obsługujących ich wspólnot, spółdzielni mieszkaniowych i TBS-u, którego wartość procentowa od stycznia do maja 2022 r. wzrosła w przedziale od 20% do nawet 35% i jak w wynika z uzyskanych informacji, przedmiotowe zadłużenie stale wzrasta o ok. 10% w stosunku do każdego poprzedniego miesiąca.
Natomiast wskazać należy, iż według danych GUS wzrost przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w miesiącu maju 2022 r. do maja 2021 r. wynosi 13,5%. Jak przedstawiono w komunikacie Polskiego Instytutu Ekonomicznego, szacuje się, iż wartość wzrostu wynagrodzeń w całym 2022 r. będzie stanowiła wielkość 13,2% w stosunku do roku poprzedniego, co zdaniem ww. Instytutu, będzie wartością zbliżoną do wzrostu inflacji.
Proces wzrostu wynagrodzeń nie daje zatem możliwości pokrycia bieżących, wzrastających opłat za czynsz, bowiem zaledwie pokrywa rosnącą skalę inflacji. A są to tylko statystyki nie obejmujące pojedynczych tragedii osób samotnych, starszych i schorowanych oraz takich, których dochody nie rosną.
Świadczy to niewątpliwie o rosnącym ubóstwie energetycznym większości mieszkańców naszych miast i gmin, co w konsekwencji dramatycznie obniża jakość ich życia z uwagi na płacenie dwukrotnie wyższych rachunków i wpadania w pętlę rosnącego zadłużenia.
Bez konkretnych rozwiązań systemowych, przedstawiony powyżej proces rosnącego zadłużenia będzie eskalował, co w konsekwencji doprowadzi do olbrzymich trudności w funkcjonowaniu wspólnot i spółdzielni oraz TBS-ów, a nawet ich upadku.
Przedmiotowego problemu nie rozwiązuje narzędzie pomocowe w postaci dodatku osłonowego, o którym mowa w ustawie z 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym. Pomocą tą objęta jest tylko mała część mieszkańców naszych gmin.
Niezrozumiałym również problemem, w kontekście stosowania przepisów prawa, stanowi tak odmienna interpretacja możliwości zastosowania art. 62ba ust. 2 ustawy Prawo energetyczne przez głównych dystrybutorów i sprzedawców gazu ziemnego np. G.EN Gaz i PGNiG, co zgłaszają dostawcy ciepła.
Jako Przewodniczący Konwentu Wójtów, Burmistrzów i Prezydentów Województwa Zachodniopomorskiego zwracam się z wnioskiem o :
1. podjęcie działań mających na celu przywrócenie zasady równego traktowania wszystkich obywateli, o której mowa w art. 32 Konstytucji RP;
2. wprowadzenia korzystnych zmian, obejmujących wszystkie gospodarstwa domowe w zapisach ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne- możliwym rozwiązaniem jest wprowadzenie odmiennego zdefiniowania zakresu odbiorców uprawionych do zakupu gazu po cenach rynkowych, poprzez zmianę definicji zawartej w znowelizowanym art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2021 r. poz. 716 z późn. zm.) oraz nadanie jej następującego brzmienia: „innych niż podmioty, o których mowa w lit. b które z mocy ustawy, umowy lub innego tytułu prawnego są uprawnione lub zobowiązane do zapewnienia paliwa gazowego w lokalach mieszkalnych na potrzeby zużycia przez gospodarstwa domowe, w lokalach podmiotów, o których mowa w lit. d, w zakresie, w jakim zużywają paliwo gazowe na potrzeby określone w tym przepisie lub do produkcji ciepła zużywanego w gospodarstwach domowych znajdujących się w budynkach wielolokalowych lub w lokalach podmiotów określonych w lit. d, chociażby produkcja ciepła odbywała się w ciepłowniach lub elektro ciepłowniach na potrzeby sieci ciepłowniczej, jak również w ramach niezależnie prowadzonej działalności gospodarczej, pod warunkiem złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 62ba”. Natomiast na skutek powyższej zmiany konieczne byłoby również wprowadzenie zmiany w treści art. 62ba ust. 2 pkt 2 lit. b poprzez nadanie mu brzmienia: „odbiorców, o których mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. d.”.
3. rozważenie wprowadzenia rozwiązania polegającego na zapewnieniu wyrównania cen energii poprzez bezpośrednie dopłaty wypłacane dla odbiorców. To rozwiązanie wymagałoby zmian dotychczasowej ustawy lub wprowadzenia nowej specustawy z tego zakresu i mogłoby być realizowane przez gminy jako zadanie zlecone.
Z wyrazami szacunku.
Waldemar Miśko
Przewodniczący Konwentu
Wójtów, Burmistrzów i Prezydentów
Województwa Zachodniopomorskiego
